Een vlonder maakt van een deel van je tuin een plek om te zitten, te eten of te liggen. De keuze voor het materiaal van de planken bepaalt hoe de vlonder eruitziet, hoe hij aanvoelt en hoeveel onderhoud hij vraagt. De twee hoofdrichtingen zijn hout en composiet. Beide hebben uitgesproken voor- en tegenstanders, en beide zijn een goede keuze in de juiste situatie. In deze gids leggen we uit wat composiet precies is, hoe het zich verhoudt tot hout en waar je bij beide op let.
Wat is composiet?
Composiet is een samengesteld materiaal van houtvezels of andere plantaardige vezels en kunststof. Het wordt geëxtrudeerd tot planken met een vaste vorm en kleur. Er zijn grofweg twee soorten:
- Traditioneel composiet: de hele plank bestaat uit hetzelfde mengsel. De vezels aan het oppervlak kunnen vocht opnemen, waardoor de plank in het begin wat kan verkleuren.
- Co-extrusie: de plank heeft een extra buitenlaag van kunststof die de kern omsluit. Die laag maakt de plank minder gevoelig voor vlekken en verkleuring.
Daarnaast verschillen composietplanken in opbouw. Massieve planken zijn zwaar en stevig. Holle planken, met kanalen in de lengte, zijn lichter en vaak voordeliger, maar de open uiteinden moeten worden afgewerkt met een afdekprofiel of eindkap.
Houten vlonderplanken
Bij hout is de keuze groot. Geïmpregneerd naaldhout, zoals grenen, is een veelgebruikte en betaalbare optie. Douglas en lariks zijn van zichzelf wat duurzamer. Hardhout is zwaar, hard en duurzaam, en thermisch gemodificeerd hout is door een warmtebehandeling vormvaster en beter bestand tegen rot. Elke houtsoort heeft een eigen karakter in kleur, nerf en onderhoud. In onze gids houtsoorten voor tuinhout vergelijken lees je de verschillen.
Composiet en hout vergeleken
| Aspect | Composiet | Hout |
|---|---|---|
| Uitstraling | Gelijkmatig, met een houtachtige structuur | Natuurlijke nerf en kleurverschillen |
| Onderhoud | Schoonmaken | Schoonmaken en oliën of beitsen, of laten vergrijzen |
| Kleur door de tijd | Kan in het begin iets verkleuren, co-extrusie blijft stabieler | Vergrijst zonder behandeling |
| Splinters | Nee | Mogelijk, vooral bij naaldhout |
| Warmte in de zon | Donkere planken kunnen heet worden | Wordt ook warm, doorgaans minder |
| Uitzetting | Vooral in de lengte, door temperatuur | Vooral in de breedte, door vocht |
| Onderconstructie | Doorgaans dichtere balkafstand, vaak aluminium of composiet | Hout, afhankelijk van de plankdikte |
| Bewerken | Zagen met gewoon gereedschap, bevestigen met clips | Eenvoudig te zagen, boren en schroeven |
| Aanschaf | Vaak hoger dan geïmpregneerd naaldhout | Sterk afhankelijk van de houtsoort |
Voordelen van composiet
- Weinig onderhoud: geen olie of beits, alleen schoonmaken.
- Geen splinters, wat prettig is als je er op blote voeten of met kinderen gebruik van maakt.
- Gelijkmatige kleur en structuur over het hele oppervlak.
- Verborgen bevestiging met clips, zodat je geen schroeven in het oppervlak ziet.
Aandachtspunten bij composiet
- Warmte: donkere planken in de volle zon kunnen zo warm worden dat blote voeten het merken. Een lichtere kleur helpt.
- Uitzetting: composiet zet bij warmte uit in de lengte. Houd de voorgeschreven ruimte vrij aan de kopse kanten en langs muren.
- Onderconstructie: de fabrikant schrijft de balkafstand en het type onderconstructie voor. Houd je daaraan, ook om de garantievoorwaarden van de fabrikant niet in gevaar te brengen.
- Uitstraling: hoe goed composiet ook is nagemaakt, het blijft een ander materiaal dan hout. Bekijk bij voorkeur een monster.
Voordelen van hout
- Een natuurlijke uitstraling die met de jaren verandert.
- Eenvoudig te bewerken en aan te passen, ook later.
- Grote keuze in houtsoorten, van betaalbaar naaldhout tot duurzaam hardhout.
- Een beschadigde plank is eenvoudig te vervangen.
Aandachtspunten bij hout
- Onderhoud: wil je de kleur behouden, dan olie je de vlonder regelmatig. Laat je hem vergrijzen, dan is schoonmaken voldoende.
- Werking: hout krimpt en zwelt in de breedte. Houd een voeg tussen de planken aan, zodat water kan weglopen en de planken ruimte hebben.
- Splinters en scheurtjes: vooral bij naaldhout mogelijk. Een goede kwaliteit en regelmatig onderhoud beperken dat.
- Uitbloeden: sommige hardhoutsoorten geven in het begin looistoffen af die op tegels of beton vlekken kunnen geven.
Bevestiging: schroeven of clips
Houten planken worden meestal van bovenaf geschroefd, met roestvaste schroeven die je iets verzinkt. Bij hardhout boor je vooraf voor, anders kan het hout splijten. Bij composiet wordt meestal gewerkt met clips die in de groef aan de zijkant van de plank vallen en op de onderconstructie worden geschroefd. De clips bepalen ook de voeg tussen de planken. Aan het begin en het eind van de vlonder gebruik je start- en eindclips. Het voordeel is een strak oppervlak zonder zichtbare schroeven. Een beschadigde plank is bij de meeste systemen nog te vervangen, al is dat meer werk dan bij geschroefd hout.
Onderhoud in de praktijk
Bij composiet bestaat onderhoud uit schoonmaken. Veeg bladeren en vuil regelmatig weg, zodat er geen vlekken ontstaan en de voegen open blijven. Een paar keer per jaar schrob je de vlonder met water en een milde zeep, in de richting van de structuur. Vet van de barbecue of vlekken van rode wijn verwijder je het best zo snel mogelijk.
Bij hout komt daar het oliën of beitsen bij. Wil je de kleur behouden, dan breng je regelmatig een nieuwe laag olie aan; hoe vaak hangt af van de houtsoort en van hoeveel zon de vlonder krijgt. Laat je hout vergrijzen, dan is schoonmaken genoeg. Grijs hout is niet rot: het is een laagje aan het oppervlak dat ontstaat door zonlicht. Meer daarover lees je in tuinhout onderhouden.
Kinderen, huisdieren en blote voeten
Wordt de vlonder veel gebruikt door kinderen of huisdieren, dan tellen een paar dingen extra. Composiet splintert niet, wat prettig is voor blote voeten en pootjes. Nagels van honden kunnen op beide materialen krassen geven, al vallen die op hout minder op omdat het oppervlak toch al levendig is. Donkere planken in de volle zon kunnen heet worden, dus let bij een speelplek op de kleur. En omdat een vochtige vlonder in de schaduw glad kan worden, is regelmatig schoonmaken daar extra belangrijk.
Glad of geribbeld?
Veel vlonderplanken hebben een gladde en een geribbelde kant. Een geribbelde kant voelt stroever, maar is niet vanzelf minder glad. In de ribbels kunnen vuil en algen blijven zitten, en op een vochtige, schaduwrijke plek wordt elke vlonder na verloop van tijd glibberig. Regelmatig schoonmaken met een stugge borstel is bij beide materialen de beste remedie.
Wanneer kies je wat?
Kies voor composiet als je zo min mogelijk onderhoud wilt, als je een gelijkmatige uitstraling mooi vindt en als splinters voor jou een punt zijn. Kies voor hout als je van een natuurlijk materiaal houdt, als je zelf graag bewerkt en aanpast en als je het onderhoud niet erg vindt of de vlonder juist mooi laat vergrijzen.
Welke keuze je ook maakt: de levensduur van een vlonder hangt voor een groot deel af van de onderconstructie. Voldoende ventilatie, afschot en de juiste balkafstand zijn bij beide materialen belangrijk. Hoe je dat aanpakt, lees je in onze gids vlonder aanleggen.
Checklist bij je keuze
- Hoeveel zon krijgt de plek, en hoe belangrijk is een koele vlonder?
- Hoeveel tijd wil je aan onderhoud besteden?
- Vind je vergrijzen mooi of wil je de kleur behouden?
- Welke onderconstructie schrijft de fabrikant voor?
- Heb je een monster gezien en gevoeld?
Bekijk ons assortiment composiet vlonderplanken, houten vlonderplanken en de bijbehorende onderconstructie.
Veelgestelde vragen
Wordt een composiet vlonder heet in de zon?
Dat kan, vooral bij donkere kleuren in de volle zon. Lichtere kleuren blijven koeler. Ligt de vlonder op een zonnige plek en loop je er graag op blote voeten, kies dan een lichte tint.
Kan ik composiet op een houten onderconstructie leggen?
Sommige fabrikanten staan dat toe, andere schrijven aluminium of composiet voor. Een houten onderconstructie werkt en kan eerder aangetast raken dan de planken erop. Volg altijd het voorschrift van de fabrikant van de planken.
Verkleurt composiet?
Traditioneel composiet kan in de eerste periode iets verkleuren, doordat de vezels aan het oppervlak reageren op zon en vocht. Planken met co-extrusie zijn stabieler in kleur.
Hoe maak ik een vlonder minder glad?
Houd de vlonder schoon met een stugge borstel en water, eventueel met een middel tegen groene aanslag. Zorg dat er voldoende ventilatie onder de vlonder is en snoei beplanting die veel schaduw geeft.
Moet een houten vlonder geolied worden?
Dat hoeft niet. Olie houdt de kleur langer mooi en beperkt uitdrogen. Laat je de vlonder vergrijzen, dan is regelmatig schoonmaken voldoende, zeker bij een duurzame houtsoort.
