Een schutting plaatsen is een klus die je met wat voorbereiding goed zelf kunt doen. Het meeste werk zit niet in het ophangen van de schermen, maar in het uitzetten, het graven en het recht zetten van de palen. Staan de palen goed, dan volgt de rest bijna vanzelf. In dit stappenplan lopen we de klus van begin tot eind door, voor een schutting van houten schermen tussen houten palen. Kies je voor een hout-betonschutting, dan is de aanpak op hoofdlijnen gelijk, maar let je extra op de maatvoering van de betonnen onderdelen.
Voorbereiding: eerst uitzoeken, dan graven
Erfgrens en buren
Zoek uit waar de erfgrens precies loopt. Vaak is dat duidelijk, maar bij een oude haag of een scheve bestaande schutting niet altijd. De kadastrale kaart geeft een indicatie; bij twijfel kun je bij het Kadaster een grensreconstructie aanvragen. Bespreek je plannen met de buren: welke kant van de schermen naar wie wijst, hoe hoog de schutting wordt en hoe jullie de kosten verdelen als hij op de grens komt. Leg afspraken bij voorkeur kort op papier.
Vergunning en kabels
Een schutting tot 2 meter hoog achter de voorkant van je woning is in veel gemeenten vergunningvrij, maar controleer het voor jouw adres. In onze gids over vergunningen voor een schutting, overkapping of tuinhuis lees je waar je op let. Ga ook na of er kabels of leidingen in de grond liggen, zeker bij de voorkant van de woning en rond de aansluitingen van water, gas en elektra. Graaf je met een gemotoriseerde grondboor of een minigraver, dan is een KLIC-melding verplicht.
Materiaal en aantallen
Kies de houtsoort en het type scherm, en reken uit hoeveel palen en schermen je nodig hebt. Hoe je dat doet, staat in onze gids hoeveel palen heb je nodig voor je schutting. Twijfel je tussen hout en beton, lees dan eerst de voor- en nadelen van hout en hout-beton.
Wat heb je nodig?
Voor een schutting van houten schermen tussen houten palen heb je doorgaans het volgende nodig:
- Palen, schermen en eventueel een poort
- Schermbeslag en roestvaste of verzinkte schroeven
- Paalkappen om de bovenkant van de palen te beschermen
- Grind voor de bodem van de gaten, en eventueel snelbeton, betonpoeren of paalhouders
- Rolmaat, metselkoord en piketpaaltjes
- Een lange waterpas en bij voorkeur een paalwaterpas
- Grondboor of smalle spade, schep en een stamper
- Accuschroefmachine, handzaag en een afstandslat
- Werkhandschoenen en een tweede paar handen
Richtlijnen in één overzicht
| Onderdeel | Richtlijn |
|---|---|
| Ruimte tussen de palen bij schermen van 180 cm | 180 cm plus een paar millimeter speling |
| Diepte van de paal in de grond | Minimaal ongeveer 60 cm, dieper bij losse grond of op een winderige plek |
| Ruimte tussen scherm en grond | Ongeveer 5 cm, zodat het hout niet in het natte gras staat |
| Grindlaag onder de paal | Een paar centimeter, voor de afvoer van water |
| Paallengte | Schermhoogte plus ruimte onder het scherm plus de diepte in de grond |
Een voorbeeld: bij een scherm van 180 cm hoog, 5 cm vrije ruimte en 60 cm in de grond kom je op 245 cm. Je kiest dan de eerstvolgende gangbare paallengte. Op een open, winderige plek is een langere paal die dieper de grond in gaat verstandig.
Stap 1: De lijn uitzetten
Begin bij een vast punt, zoals de gevel van je huis, een bestaande paal of de hoek van de tuin. Sla daar een piketpaaltje en span een metselkoord strak naar het andere eind van de schutting. Het koord geeft de buitenkant van de palen aan, zodat je een rechte lijn krijgt. Komt er een hoek in de schutting, controleer dan of die haaks is met de 3-4-5-methode: zet 3 meter uit langs de ene lijn en 4 meter langs de andere. Is de schuine afstand tussen die twee punten precies 5 meter, dan is de hoek haaks.
Markeer daarna de plaats van elke paal langs het koord. Controleer de totale lengte nog één keer. Komt de laatste paal niet uit op een heel scherm, dan kun je het laatste scherm inkorten of de verdeling aanpassen.
Stap 2: De gaten graven
Graaf of boor op de gemarkeerde plekken de gaten. Een grondboor maakt nette, smalle gaten, waardoor de paal steviger staat dan in een wijd gegraven gat. Graaf iets dieper dan de uiteindelijke paaldiepte en stort een laagje grind op de bodem. Daardoor kan water dat langs de paal loopt wegzakken en blijft de voet van de paal minder lang nat. Graaf niet alle gaten vooruit als je de afstand nog niet precies weet: je bepaalt de plek van het volgende gat het best als het vorige scherm hangt.
Stap 3: De eerste paal zetten
Zet de eerste paal in het gat, tegen het koord aan. Controleer met een waterpas of de paal aan twee zijden loodrecht staat. Vul het gat in lagen van zo’n 15 tot 20 centimeter met grond of zand en stamp elke laag goed aan. Controleer tussendoor steeds of de paal nog recht staat. De eerste paal is het uitgangspunt voor de hele schutting, dus neem hier de tijd.
Je kunt de paal ook vastzetten met snelbeton. Dat geeft snel stevigheid, maar er is een aandachtspunt: water dat tussen hout en beton komt, kan moeilijk weg en dat versnelt rot. Laat het beton aan de bovenkant schuin aflopen van de paal af, zodat regenwater wegloopt, en zorg voor grind onder de paal. Nog beter voor de levensduur is een betonpoer met een paalhouder of een ingestorte paaldrager, waardoor het hout helemaal boven de grond blijft.
Stap 4: Om en om palen en schermen plaatsen
Zet niet eerst alle palen en daarna pas de schermen. Werk om en om: paal, scherm, paal. Zo sluit elk scherm precies aan en voorkom je dat een paal een paar centimeter verkeerd staat. Gebruik een afstandslat die precies zo lang is als de benodigde ruimte tussen twee palen, zodat je bij elke paal dezelfde maat aanhoudt.
Bevestig het schermbeslag op gelijke hoogte aan de palen en zet het scherm erin. Leg een paar blokjes van ongeveer 5 centimeter onder het scherm, zodat het tijdens het werk vrij van de grond blijft. Schroef het scherm vast, zet de volgende paal tegen het scherm aan en controleer opnieuw of alles waterpas en in lijn staat. Controleer na elke paar velden ook de lijn over de hele lengte met het koord.
Stap 5: Hoeken, uiteinden en een poort
Op een hoek komt één paal die de schermen van beide zijden draagt. Het beslag komt daar dus op twee zijden van dezelfde paal. Een tuinpoort vraagt meer van de palen dan een scherm: de poort hangt aan één kant en wordt dagelijks bewogen. Kies voor de poortpalen stevige palen, zet ze dieper en maak ze extra goed vast. Denk vooraf na over de draairichting van de poort en houd genoeg ruimte onder de poort vrij, zeker als de grond iets oploopt.
Stap 6: Afwerken
Zet paalkappen op de palen, zodat er geen water in de kopse kant van het hout trekt. Zaag je een paal of scherm in, behandel het zaagvlak dan met een geschikt middel, omdat de kern van geïmpregneerd hout minder beschermd is dan de buitenkant. Wil je de schutting beitsen, wacht dan tot geïmpregneerd hout goed droog is. Hoe je dat aanpakt, lees je in onze gids over tuinhout onderhouden.
Veelgemaakte fouten
- Eerst alle palen plaatsen, waarna de schermen net niet passen.
- Palen te ondiep zetten, waardoor de schutting na een storm scheef staat.
- Schermen direct op de grond laten staan, zodat de onderkant nat blijft.
- Hout in beton zetten zonder afwatering aan de bovenkant.
- Het koord niet strak houden of halverwege verplaatsen.
- Zaagvlakken en kopse kanten onbehandeld laten.
Checklist voor je begint
- De erfgrens is bekend en je hebt afspraken gemaakt met de buren.
- Je hebt gecontroleerd of je vergunningvrij kunt bouwen.
- Je weet waar kabels en leidingen liggen.
- Het aantal palen, schermen en beslagstukken is uitgerekend.
- Gereedschap en een helper zijn geregeld.
- De weersverwachting geeft een paar droge dagen.
Schermen, palen en toebehoren vind je in onze categorieën schuttingen, palen en bevestigingsmateriaal.
Veelgestelde vragen
Moet ik eerst alle palen plaatsen en daarna de schermen?
Liever niet. Werk om en om: paal, scherm, paal. Zo past elk scherm precies en voorkom je dat kleine afwijkingen zich over de lengte van de schutting opstapelen.
Zet ik de palen in beton of in de grond?
Beide kan. Aangestampte grond met grind onder de paal laat water goed weglopen. Beton geeft snel stevigheid, maar laat de bovenkant schuin aflopen zodat er geen water tegen het hout blijft staan. Voor de langste levensduur houd je het hout helemaal uit de grond met een betonpoer en paalhouder.
Hoe diep moet een schuttingpaal de grond in?
Als richtlijn minimaal ongeveer 60 centimeter. Bij losse of zandige grond, een hoge schutting of een open, winderige plek is dieper verstandig.
Waarom moet er ruimte onder het scherm zitten?
Hout dat in contact staat met nat gras of aarde, blijft lang vochtig en gaat daardoor sneller achteruit. Met ongeveer 5 centimeter ruimte kan de onderkant van het scherm opdrogen.
Mag ik de schutting precies op de erfgrens zetten?
Dat mag, maar bespreek het met je buren. Een schutting op de grens is vaak van jullie beiden, en dan is het prettig als je vooraf afspraken maakt over kosten, uitstraling en onderhoud.
