Een vlonder ziet er van bovenaf eenvoudig uit: planken naast elkaar. Maar hoe lang een vlonder mooi en stevig blijft, wordt vooral bepaald door wat je niet ziet. Een goede onderconstructie houdt de planken vlak, voert water af en zorgt dat er lucht onder de vlonder kan komen. Is dat niet in orde, dan krijg je te maken met verende planken, kromtrekken en hout dat nat blijft en eerder achteruitgaat. In deze gids leggen we stap voor stap uit hoe je een vlonder met een degelijke onderconstructie aanlegt, voor houten planken en voor composiet.
Hoe een vlonder is opgebouwd
Een vlonder bestaat van onder naar boven uit een paar lagen:
- De ondergrond: de grond, ontdaan van gras en wortels, vlak gemaakt en eventueel afgedekt met worteldoek.
- De dragers: tegels, poeren, verstelbare stelpoten of grondschroeven die het gewicht naar de grond brengen.
- De draagbalken: bij een grotere vlonder een onderste laag zwaardere balken die op de dragers liggen.
- De vlonderregels: de balken waarop de planken worden bevestigd. Ze liggen dwars op de richting van de planken.
- De vlonderplanken: de bovenlaag waar je op loopt.
Bij een kleine vlonder op een vlakke ondergrond liggen de regels vaak direct op de dragers. Bij een grotere vlonder of een ongelijke ondergrond werk je met twee lagen: draagbalken en daarop regels. Dat maakt het makkelijker om alles vlak te krijgen en geeft meer ruimte voor lucht onder de vlonder.
Stap 1: Plannen en tekenen
Maak een schets van de vlonder op schaal. Bepaal de afmetingen en de richting van de planken. Planken die van het huis af lopen, laten een tuin vaak dieper lijken; planken evenwijdig aan de gevel geven een rustig, breed beeld. Kijk naar de lengte van de planken die je wilt gebruiken en probeer de maat van de vlonder daarop af te stemmen, zodat je weinig afval hebt en de naden netjes op een regel vallen.
Bepaal ook de hoogte. Sluit de vlonder aan op een terrasdeur, dan moet de bovenkant ruim onder de dorpel blijven, zodat regenwater niet naar binnen kan lopen. Tel vanaf daar terug hoeveel ruimte er is voor planken, regels, balken en dragers.
Stap 2: De ondergrond voorbereiden
Verwijder gras, onkruid en wortels op de plek van de vlonder. Graaf de losse bovenlaag af als die dik is, en maak de grond zo vlak mogelijk. Leg worteldoek over de hele oppervlakte, zodat er geen onkruid onder de vlonder door groeit. Worteldoek laat water door, dus regen kan gewoon in de grond zakken. Op een natte plek kun je een laag grind of zand aanbrengen voor een betere afwatering.
Stap 3: De dragers plaatsen
| Drager | Geschikt voor | Let op |
|---|---|---|
| Tegels op verdicht zand | Lage vlonders op stevige grond | Zand goed verdichten, tegels waterpas leggen |
| Betonpoeren | Vlonders op wat meer hoogte | Alle poeren precies op de juiste hoogte |
| Verstelbare stelpoten | Vlonders op tegels of beton | Hoogte per poot fijn af te stellen |
| Grondschroeven | Vlonders op zachte of ongelijke grond | Juiste lengte en geschikt gereedschap |
Plaats de dragers in rijen onder de plek waar de balken komen. Hoeveel dragers je nodig hebt, hangt af van de maat van de balken: een zwaardere balk kan een grotere afstand overbruggen. Controleer bij je leverancier welke overspanning bij de gekozen balkmaat past. Werk met een koord en een lange waterpas of een laser, en houd rekening met afschot.
Stap 4: Afschot en ventilatie
Een vlonder moet licht aflopen, zodat regenwater van de planken en de regels af loopt. Een richtlijn is ongeveer 1 centimeter per meter, van het huis af. Dat is met het blote oog nauwelijks te zien, maar het maakt voor de afvoer van water veel verschil.
Minstens zo belangrijk is ventilatie. Er moet lucht onder de vlonder kunnen stromen, zodat hout na een regenbui opdroogt. Laat daarom ruimte tussen de grond en de onderkant van de balken, leg balken niet in de grond of in een laag nat zand, en sluit de zijkanten van de vlonder niet helemaal af. Wil je de rand afwerken met een kantplank, laat dan openingen of een kier vrij.
Stap 5: De balken en regels leggen
Leg de draagbalken op de dragers, controleer de hoogte en het afschot en zet ze vast. Leg daarop de vlonderregels, dwars op de richting van de planken. De afstand tussen de regels hangt af van de planken. Hoe dunner de plank, hoe dichter de regels op elkaar moeten liggen, anders veert de vlonder als je erover loopt.
| Type plank | Richtlijn afstand tussen regels, hart op hart |
|---|---|
| Houten plank van ongeveer 21 mm dik | Rond 40 cm |
| Houten plank van ongeveer 28 mm dik | Rond 40 tot 50 cm |
| Composiet | Doorgaans 30 tot 40 cm, volgens de fabrikant |
Het voorschrift van de fabrikant van de planken is altijd leidend. Waar twee planken met de kopse kanten tegen elkaar komen, leg je een dubbele regel, zodat elk plankeinde op een eigen regel rust. Gebruik voor de onderconstructie hout dat geschikt is voor gebruik dicht bij de grond, of het materiaal dat de fabrikant van composiet voorschrijft, zoals aluminium.
Stap 6: De planken leggen
Begin aan de kant die het meest in het zicht ligt, meestal bij het huis, en werk naar buiten toe. Laat tussen houten planken een voeg, zodat water kan weglopen en het hout ruimte heeft om te zwellen. Die voeg is doorgaans 5 tot 8 millimeter. Geïmpregneerd hout wordt vaak nog vochtig geleverd en krimpt bij het drogen; dan kun je de planken iets dichter op elkaar leggen. Gebruik afstandhouders zodat de voeg overal gelijk blijft.
- Schroef houten planken met twee roestvaste schroeven per regel vast.
- Boor bij hardhout altijd voor en verzink de schroefkop iets.
- Houd een paar centimeter afstand tot de kopse kant, zodat het hout niet splijt.
- Laat naden verspringen, zodat ze niet allemaal op één lijn vallen.
- Leg composiet met het clipsysteem van de fabrikant en houd de voorgeschreven ruimte vrij aan de kopse kanten en langs muren, omdat composiet in de lengte uitzet bij warmte.
Stap 7: Afwerken
Zaag de uitstekende planken aan de rand in één lijn af, langs een strak gespannen koord of een rechte lat. Werk de rand af met een kantplank of afdekprofiel, met ruimte voor ventilatie. Behandel zaagvlakken van hout. Bij composiet werk je holle planken aan de uiteinden af met eindkappen of een afdekprofiel. Wil je een houten vlonder oliën, lees dan eerst onze gids over tuinhout onderhouden.
Aansluitingen op huis, bomen en leidingen
Laat de vlonder niet strak tegen de gevel lopen, maar houd een kleine ruimte vrij, zodat water en vuil weg kunnen en de gevel kan drogen. Zorg dat putjes, afvoeren en kranen bereikbaar blijven, bijvoorbeeld met een uitneembaar luik in de vlonder. Rond een boom houd je ruim afstand, zodat de stam kan groeien en wortels niet worden beschadigd.
Wat heb je nodig?
- Vlonderplanken, regels en eventueel draagbalken
- Dragers: tegels, poeren, stelpoten of grondschroeven
- Worteldoek en eventueel zand of grind
- Roestvaste schroeven of het clipsysteem van de fabrikant
- Rolmaat, koord, lange waterpas of laser
- Accuschroefmachine, boren, zaag en afstandhouders
Checklist
- De bovenkant van de vlonder blijft ruim onder de dorpel.
- Er is afschot van het huis af.
- Er kan lucht onder de vlonder stromen.
- De afstand tussen de regels past bij de planken.
- Elk plankeinde rust op een eigen regel.
- Er is ruimte voor werking of uitzetting van de planken.
Twijfel je nog tussen materialen, lees dan composiet of hout voor je vlonder. Planken, onderconstructie en schroeven vind je in onze categorieën vlonders, onderconstructie en bevestigingsmateriaal.
Veelgestelde vragen
Heb ik worteldoek nodig onder een vlonder?
Het is sterk aan te raden. Worteldoek voorkomt dat onkruid onder de vlonder door groeit en tussen de planken omhoog komt. Het laat water door, zodat regen gewoon in de grond kan zakken.
Welke schroeven gebruik ik voor een houten vlonder?
Roestvaste schroeven, twee per regel. Bij hardhout boor je voor, zodat het hout niet splijt. Gewone verzinkte schroeven kunnen in sommige houtsoorten verkleuren of zwarte vlekken geven.
Kan ik een vlonder op bestaande tegels leggen?
Dat kan, als de tegels stevig liggen en het water goed wegloopt. Leg de regels dan op rubberen blokjes of stelpoten, zodat ze niet direct op de tegels liggen en er lucht onder kan komen.
Waarom veren mijn vlonderplanken?
Meestal liggen de regels te ver uit elkaar voor de dikte van de planken, of rust een plankeinde niet op een regel. Een extra regel ertussen lost dat vaak op.
Heb ik een vergunning nodig voor een vlonder?
Een vlonder op of vlak boven de grond is doorgaans geen probleem. Bij een verhoogd terras of een vlonder over het water kun je beter de vergunningcheck in het Omgevingsloket doen.
